وەرگێڕانی بەڵگەنامە لە پارێزگای مێرسێد، کالیفۆرنیا

چوار زمان، چوار کێشەی تەواو جیاواز

دۆڵی سان جۆواکین زمانەکانی لە یەک شەپۆلی هاتن وەرنەگرتووە، و ئەمەش دەردەکەوێت لەوەی خەڵک پێویستی پێیەتی بیخوێنێتەوە. ئیسپانی بە ڕێژەیەکی زۆر یەکەمە، و تۆمارەکانی لەگەڵیدا گوندەواریین: تۆماری ناوچە لە شارە بچووکەکان کە کتێبەکەی بنەڕەتی بە دەست نووسراوە، هەندێک جار بە قەڵەمی پڕ، و وێنە سەلمێنراوەکە وێنەی لاپەڕەیەکە کە لە ساڵانی ١٩٧٠ەوە لەژێر قەوانێکدا بووە. تۆماری مۆدێرنی مەکسیکی کۆدی ناسنامەی نیشتمانی CURP هەڵدەگرێت، و کۆدەکە ناوی بنەڕەتی، ڕێکەوتی لەدایکبوون و ویلایەتی لەدایکبوونی خاوەنەکەی تێدایە. ئەگەر وەشانی ئینگلیزییەکەی یەک پیت لەو تێکبدات، لێکۆڵەرێک کە کۆدەکە لەگەڵ ناوەکەی سەرەوەی بەراورد دەکات، ناکۆکییەک لەسەر ڕووی بەڵگەنامەکە دەبینێت.

چینێک لە خوارەوە: ژمارەیەکی بەرچاو لە خێزانە جووتیارەکان لە دۆڵەکە لە ئۆکساکا هاتوون و لە ماڵەوە میستیک یان تریقی قسە دەکەن نەک ئیسپانی. بەڵگەنامە شارستانییەکانیان هێشتا بە ئیسپانیین، چونکە ئەو زمانەیە کە تۆمارکەرەکە پێی نووسیوە، بۆیە جووتە وەرگێڕانەکە ناگۆڕێت. ئەوەی دەگۆڕێت چارەسەرکردنی ناوەکانە. ناوێک لە زمانی ناوخۆیی تоны کە لەلایەن نووسەرێکی ئیسپانی زمانەوە نووسراوە دەتوانێت لە سێ بەڵگەنامەدا بە سێ شێوازی جیاواز دەرکەوێت، و وەڵامی دروست ئەوەیە کە هەموو بەڵگەنامەیەک بە وردی وەک خۆی وەرگێڕدرێت و ڕێگە بدرێت مرۆڤێک جیاوازییەکە ڕوون بکاتەوە، نەک هەڵسەنگاندنی نووسینەکان و دروستکردنی بەڵگەنامەیەک کە لەگەڵ سەرچاوەی خۆی ناگونجێت.

خێزانە پنجابییەکان ماوەیەکی زۆرە لە شارۆچکە کشتوکاڵییەکانی دۆڵەکەدا جێگیر بوون، و بەڵگەنامەکانیان بە گورمووخی دێت، کە ئەو نووسینەیە کە بۆ پنجابی لە پنجابی هیندستان بەکاردێت، کە لە چەپەوە بۆ ڕاست دەنووسرێت و هێڵێکی سەرەوە بەسەر هەموو وشەیەکدا دەڕوات و کۆمەڵێک نیشانەی دەنگی لەسەر، ژێر و تەنیشت پیتە بێدەنگەکانەوە لکاوە. خوێندنەوەی ئۆپتیکی بە شێوەیەکی پێشبینیکراو هەڵە دەکات کاتێک سیستمێک ئەو نیشانانە وەک پیتە جیاوازەکان مامەڵە دەکات نەک وەک بەشێک لە وشەیەک. هەروەها نەریتێکی ناو هەیە کە فۆڕمە ئەمریکییەکان خراپ مامەڵەی لەگەڵدا دەکەن: سینگ و کاور وەک ناوە هاوبەشەکان لەنێوان ژمارەیەکی زۆر لە خێزانەکاندا کاردەکەن، بۆیە گونجاندنی بڕوانامەی قوتابخانە لەگەڵ پاسپۆرتدا زۆرجار پشت بە ناوی باوک و گوندەکە دەبەستێت، کە هەردووکیان لەسەر بەڵگەنامە پنجابییەکە دەردەکەون و پێویستە لە بەڵگەنامە ئینگلیزییەکەدا بمێننەوە.

مێرسێد یەکێک بوو لەو شوێنانەی کە خێزانە هومۆنگەکان دوای جەنگی لاو نیشتەجێ بوون، و بەڵگەنامە هومۆنگەکان جیاوازن لە هەموو شتەکانی تر لەم لیستەدا. زمانەکە تا ناوەڕاستی سەدەی بیستەم شێوەی نووسینی بەربڵاوی نەبوو، و ئەلفوبێتی کە بە گشتی بەکاردێت دەنگەکان وەک پیتێکی کۆتایی دەنووسێت، بۆیە دوو وشە کە تەنها بە پیتێکی کۆتایی b، j، v، s یان g جیاوازن وشەی جیاوازن نەک هەڵەی چاپ. زۆرێک لە کاغەزە کۆنەکان لە ماڵی هومۆنگدا بە هیچ شێوەیەک بە هومۆنگی نین: ئەوان بەڵگەنامەی لاو یان تایلەندین کە لە ناوچەکانی پەنابەراندا دەرکراون، زۆرجار بە ڕێکەوتێکی نزیک لە لەدایکبوون، چونکە هیچ تۆمارێکی ناوچە نەبوو بۆ کۆپی کردن. خوێندنەوەی ئەوनावانە بە دروستی مانای وەرگێڕانی ئەوەیە کە کاغەزەکە دەیڵێت، لەوانە نزیکبوونەوەکە، نەک پاککردنەوەی بۆ گومانێک.

لە کۆتاییدا پورتوگالی هەیە، یەکێک لە کۆنترین زمانە کۆچبەرییەکانی پارێزگاکە کە هێشتا بە شێوەیەکی ڕێکوپێک بەڵگەنامەی بەکاردێت. خێزانە ئەزۆرییەکان زۆربەی پیشەسازی شیرەمەنییەکانیان لە لای ڕۆژئاوا دروست کردووە، و تۆمارەکانیان لە تۆماری کڵێسا و شارستانییەکانی دوورگەکانەوە دێت کە دەستنووسەکەی سەدەی نۆزدەهەمە و نووسینەکەی پێش چاکسازییەکانی نووسینە. دەنگە لوتەکان کە بە تیلدا نیشان کراون و سێدیلا لەسەر پیتەکە تەنها ڕازاندنەوە نین؛ ئەگەر لاببرێن وشەکەت گۆڕیوە. ئەمە ئەو بەڵگەنامانەن کە خەڵک کاتێک داوای مافی هاوڵاتیبوونی پورتوگالی دەکەن یان میراتێک یەکلایی دەکەنەوە کە هێشتا زەوی لە ساوو میگوێل هەیە.

دەربارەی پارێزگاکە

پارێزگای مێرسێد لە ناوەڕاستی دۆڵی سان جۆواکین کالیفۆرنیا، زەویەکی تەختە کە لە نێوان ٥ی نێودەوڵەتی لە ڕۆژئاوا و ٩٩ی ڕێگای خێرا لە ڕۆژهەڵاتدا دەڕوات، و ڕووباری مێرسێد بەسەریدا بەرەو سان جۆواکین دەڕوات. کورسی پارێزگاکە هەمان ناوی هەیە، و شارەکانی تر ئەو شارانەن کە ناوچەکە بەسەریانەوە دەگرن: لۆس بانۆس لە نزیک دەریاچەی سان لویس، ئەتواتەر، لیڤینگستۆن، گوستین، دۆس پالس، هێلمار. یەکێکە لەو شوێنانەی کە ژمارەی دانیشتوانی شارۆچکەیەک و بڕی ئەو شتەی کە لە هەر وەرزێکدا لێی دەردەچێت پەیوەندییان هەیە.

کشتوکاڵ کەرتی لێرە نییە، بەڵکوو زەوییەکە هەموو شتێکی لەسەرە. بادام، سۆری، شیرەمەنی، مریشک، ئالفاڵفا و دانەوێڵە، و لەگەڵ ئەواندا خانووی پڕکردنەوە، کارگەکانی پڕۆسێس و ساردکەرەوە کە کێڵگەیەک دەکەنە بار. بنکەی هێزی ئاسمانی کاتڵ لە ئەتواتەر لە ساڵانی ١٩٩٠دا داخرا و بوو بە فڕۆکەخانەیەکی شارستانی لەسەر ڕێگای کۆن، کە کورتەیەکە لەوەی چۆن ئابووری پارێزگاکە ناچار بووە زیاتر لە جارێک خۆی نوێ بکاتەوە. زانکۆی کالیفۆرنیا نوێترین کەمپی خۆی لە مێرسێد لە ساڵی ٢٠٠٥دا کردەوە، یەکەم کەمپی نوێی UC لە ماوەی دەیان ساڵدا، و گۆڕانکاری لە جۆری نووسراوەکان کرد کە پارێزگاکە مامەڵەی لەگەڵدا دەکات: بڕوانامە، دانوستاندنی توێژینەوە و تۆماری خوێندکارانی نێودەوڵەتی ئێستا لە تەنیشت بەڵگەنامەکانی دروێنەدا دانراون.

Geziyan bi giranî ew navçe wekî rêya ketina nav Yosemite nas dikin, ji ber ku Rêya 140 ji Merced ber bi rojhilatê ve li kêleka çem û ber bi binê geliyê parkê ve diçe. Kêmtir tê ragihandin Refûjgeha Neteweyî ya Merced li başûrê bajêr e, ku lê qijikên qijik û çûkên goz di hejmarên ku sibehên Çileyê bi rastî dengvedar dikin de zivistanê derbas dikin. Havîn dirêj û zuwa ne, zivistan nerm in û carinan di mijê de ku ew qas qalind e ku rêyê digire têne veşartin. Ji bo her kesê ku bi belgeyan re mijûl dibe, xala pratîkî ev e ku navçeyek gundî ku sedsalek koçberiya qatkirî heye, komek belgeyên cihêrengtir ji ya ku mezinahiya wê nîşan dide hilberîne.