وەرگێڕانی بەڵگەنامە لە میلواوکی، ویسکۆنسن

دوو زمانی کار و ئەرشیفێکی گەورە

زمانی ئیسپانی زمانی دووەمی ڕۆژانەی باشووری نزیکە، کە خێزانە مەکسیکییەکان لە سەدەی بیستەمدا نیشتەجێ بوون و ماڵەکانی پۆرتۆ ڕیکۆش هاتنە ناویان. زۆربەی ئەو شتانەی لەو گەڕەکانە دێنە دەرەوە بریتیین لە ماددە تۆمارەکانی شارستانی مەکسیک: acta de nacimiento شێوەیەکی ڕیزکراوە نەک دەقی ئازاد، کە لەلایەن نووسینگەی تۆماری ویلایەتەوە چاپ کراوە لەگەڵ ژمارەکانی تۆمار، کتێب و لاپەڕە کە ناسنامەی دەکەن، و کۆپییە نوێیەکان ناسنامەی کەسی CURP یان لەگەڵدایە. ئەو ناسنامانە بەشێکن کە شایەنی پاراستنن لە وەرگێڕاندا، چونکە قوتابخانە یان دەزگای قازانج بڕوانامەکە دەخوێنێتەوە بۆ ناسینەوەی کەسێک نەک بۆ زانینی چیرۆکی ژیانی. وەک لەگەڵ تۆمارەکانی ئیسپانی لە هەر شوێنێک، دوو ناوی خێزانی دەبێت بمێنێتەوە بۆ ئینگلیزی، یان کەسی سەر بڕوانامەکە لەگەڵ کەسی سەر داواکە ناکۆک دەبێت.

دووەمیان هێمۆنییە، و ویسکۆنسن یەکێکە لە گەورەترین دانیشتوانی هێمۆنی لە وڵاتدا. هێمۆنی بە ئەلفوبێی باوی ڕۆمانیزەراو نووسراوە، کە پیتی لاتینی ئاسایی بەکاردەهێنێت و بۆ هەر کەسێک کە پێشتر کاری لەگەڵ نەکردبێت، بە سادەیی دەردەکەوێت. کێشەکە لە کۆتایی هەر وشەیەکە: پیتی کۆتایی زۆربەی جار دەنگێکی بێدەنگ نییە بەڵکو نیشانەی دەنگە کە وەک پیتی نووسراوە. وشەیەک کە بە b، j، v، s، g، m یان d کۆتایی بێت زانیاری دەنگ دەگەیەنێت، نەک بێدەنگی کۆتایی، بۆیە بەرنامەیەک کە ئەوەی پێی وایە پیتێکی زیادەیە لای دەبات، یان کەسێک کە ڕێنووسی چاک دەکاتەوە، وشەکە دەگۆڕێت بۆ وشەیەکی تر. دوو جۆرە سەرەکییەکەی، کە بە شێوەیەکی گشتی پێیان دەوترێت White Hmong و Green Hmong، لە وشەسازی و ڕێنووسدا ئەوەندە جیاوازن کە هەمان بەڵگەنامە بۆ خوێنەرێکی جیاواز ناڕاست دەردەکەوێت.

ناوه‌کانی هێمۆنی چینێکی تر زیاد دەکەن. ناوی هۆزەکە بە شێوەیەکی نەریتی یەکەم دێت، و هه‌ژده‌یان هه‌یه‌، بۆیه‌ نازناوێکیش وەک ڕاگەیاندنێک دەربارەی خزمایەتی وایە نەک دروستکردنی خێزان. زۆرێک لە تۆمارە خێزانییە کۆنەکان لە کەمپەکانی پەنابەرانی تایلەند لەلایەن نووسەرانەوە کە لە قسەوە کاریان دەکرد، بەبێ هیچ ڕێنووسێکی جێگیر، نووسراون، ئەمەش هۆکارە کە بۆچی ماڵێک دەتوانێت چوار ڕێنووسی هەمان ناو لە چوار بەڵگەنامەدا هەبێت. وەرگێڕان ناتوانێت ئەمە بە تەنها چارەسەر بکات. ئەوەی کە دەتوانێت بیکات ئەوەیە کە شێوە ڕەسەنەکە پیشان بدات بۆ ئەوەی کەسێک کە وەشانی ئینگلیزییەکە دەخوێنێتەوە بتوانێت ببینێت کام ڕێنووس لە کام بەڵگەنامە هاتووە.

لە ژێر هەردووکیاندا ئەرشیفێک هەیە نەک زمانی کۆمەڵایەتی. ئەڵمانی و پۆڵەندی ئەم شارەیان دروست کردووە، و کاغەزی سەدەی نۆزدەهەم کە جێیان هێشتووە هێشتا سەردانی دەکرێت، بە شێوەیەکی گشتی لەلایەن کەسێکەوە کە هێڵێکی خێزانی لێدەکۆڵێتەوە یان داواکاری پاسپۆرتی ئەوروپی لە ڕێگەی باپیرە گەورەیەکەوە کۆدەکاتەوە. تۆماری کەنیسەی کاسۆلیکی ئەو ماوەیە زۆرجار بە لاتینی، تۆماری لوتەری بە ئەڵمانی، و تۆمارە ئەڵمانییەکان بە دەست نووسراون بە شێوەی نووسینی ئەڵمانی کۆن کە شێوەی پیتەکانیان هیچ هاوشێوەیەکی نووسینی مۆدێرنیان نییە. ئەو لاپەڕانە سەختترین بەڵگەنامەکانی ئەم لیستەن، و تاکە شت کە زۆرترین یارمەتی دەدات وێنەیەکی ڕوونی لاپەڕەکەیە نەک وێنەیەکی مۆبایل کە بە گۆشەیەک گیراوە.

ئەم بەڵگەنامانە بەرەو کوێ دەچن

لەگەڵ تۆمارە کەسییەکان لە خوارەوە، ناوچەکە بەرهەمێکی بەردەوامی ماددە پیشەسازییەکانی هەیە، چونکە ئامێر، کۆنترۆڵ و ئامێری پزیشکی کە لێرە دروستکراون بە بازرگانی نێودەوڵەتی دەفرۆشرێن لەگەڵ دەستنووس، لاپەڕەی سەلامەتی و فایلەکانی بڕوانامە کە پێوەیان بەستراوە. ئەوانە بەڵگەنامەی درێژن کە بڕگە ژمارەکان و ناوی وێنەکان دەبێت لە شوێنی خۆیان لەسەر لاپەڕەکە بمێننەوە.