وەرگێڕانی بەڵگەنامەکان لە سیوکس فۆڵس، باشووری داكۆتا

لیستی زمانێک کە بەهۆی نیشتەجێبوونەوە دروست بووە

بۆ شارێکی بچووکی دەشتایی، ڕێژەی زمانەکان لێرە نائاساییە، و ئەمە ئەنجامی ڕاستەوخۆی دەیان ساڵ نیشتەجێبوونی پەنابەرانە نەک نزیکبوون لە سنوورێکەوە. نەپالی یەکێکە لە باوترینەکان، کە لەلایەن خێزانە بووتانییەکانەوە قسەی پێدەکرێت کە ساڵانێک لە کەمپەکانی ڕۆژهەڵاتی نەپال بەسەر بردووە پێش ئەوەی بێن. نەپالی بە دیڤاناگاری نووسراوە، کە ئەو هێڵە ئەفقییەی کە بەسەر هەموو وشەیەکدا دەڕوات، کە تێیدا پیتە دەنگدارەکان وەک نیشانە بە پیتە بێدەنگەکانەوە دەلکێن نەک وەک پیتێکی جیاواز. وردەکارییەک کە هەر کەسێک بۆ یەکەمجار مامەڵە لەگەڵ ئەم بەڵگەنامانەدا دەکات سەری سووڕ دەمێنێت، ساڵنامەکەیە. ڕاپۆرتی شارستانی نەپالی بە ساڵنامەی بیکرام سامبات ڕێکەوت دەدرێت، کە نزیکەی پەنجا و شەش ساڵ لە ساڵنامەی گرێگۆری پێشترە و سنوورەکانی مانگەکانی لەگەڵیدا ناگونجێت. بڕوانامەیەک کە ساڵێک لە سەدەی بیست و یەکەمدا بە بیکرام سامبات نیشان دەدات هەڵەی کارگێڕی نییە و ڕێکەوتێکی داهاتوو نییە؛ گۆڕینی بە دروستی بەشێکە لە وەرگێڕانی بەڵگەنامەکە، نەک پەراوگەیەک بۆی.

سومالی بە پیتە لاتینییەکان نووسراوە، و لە ساڵی ١٩٧٢ەوە کە شێوازی نووسینی فەرمی پەسەند کرا، بۆیە لاپەڕەکە بۆ چاوی ئینگلیزی خوێنراوە دەردەکەوێت لە کاتێکدا لە خوارەوە جیاواز ڕەفتار دەکات. پیتە دووبارەبووەکان درێژی نیشان دەدەن، بۆیە aa، ee و oo یەک دەنگن نەک هەڵەی نووسین، و پیتەکانی c و x بۆ پیتە بێدەنگەکانن کە ئینگلیزی نیانە. سیستەمی ناو گرنگترە لە نووسین. ناوەکانی سومالی بە نەریتی سێ بەشن: کەسێک ناوێکی پێدەبەخشرێت، پاشان ناوی باوکی و پاشان ناوی باپیرەی هەڵدەگرێت. هیچ نازناوی خێزانی میراتگرراو نییە. کاتێک فۆڕمێکی ئەمریکی بەشی سێیەم وەک ناوی خێزانی دادەنێت، خوشک و براکان یەکتر دەگرنەوە بەڵام منداڵانی پور و براکان نا، و خێزانێک دەتوانێت لەسەر کاغەزدا بێ پەیوەندی دەربکەوێت لە کاتێکدا لە ڕاستیدا نزیکن.

سواحیلی بە شێوەیەکی بەرفراوان لە نێوان خێزانەکانی کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ و ناوچەی فراوانتردا قسەی پێدەکرێت، و لێرەدا زمانی ماڵ و زمانی بەڵگەنامەکان جیا دەبنەوە. بەڵگەنامەکانی شارستانی کۆنگۆ بە فەرەنسی دەرچوون، بۆیە بڕوانامەکە لە תיקەکەدا فەرەنسییە لە کاتێکدا خەڵکی کە ئەمەیان پێیە لە ماڵەوە سواحیلی یان لینگالا قسە دەکەن. ئەو جیاوازییە شایانی باسە کاتێک کەسێک داوای وەرگێڕ دەکات، چونکە زمانی گفتوگۆ و زمانی کەرەستەی کار دوو پرسیاری جیاوازن.

خێزانەکانی کارێن، کە بە ڕێگەی کەمپەکانی سنووری تایلەند هاتوون، بەڵگەنامەکان بە شێوەیەکی نووسین کە لە بورمی وەرگیراوە دەهێنن. شێوەی پیتەکان بازنن، زۆربەیان لە هێڵی بازنەیی دروستکراون، و سنوورەکانی وشە بە boşایی وەک شێوازی نووسینی لاتینی نیشانە ناکرێن، بۆیە خوێنەرێک دەبێت زمانەکە بزانێت بۆ ئەوەی بزانێت وشەیەک لە کوێ کۆتایی دێت. ناوەکانی کارێن زۆرجار بە نازناوێکەوە دەست پێدەکەن نەک بە ناوێکی دیاریکراو، کە بە شێوەیەکی ئاسایی لە فۆڕمە ئەمریکییەکاندا وەک ناوی یەکەم تۆمار دەکرێت و پاشان بۆ ساڵانێک لەوێ دەمێنێتەوە.

ئیسپانی لەگەڵ هەموو ئەم شتانەدا گەشەی کردووە، بە شێوەیەکی سەرەکی لە ڕێگەی کارخانەکان و پیشەی بیناسازییەوە، کە هێناوەتە هێنانە ناوچەی شارستانی ئەمریکای لاتین و نازناوی دووانە کە دەبێت بەبێ گۆڕانکاری بچێتە ناو وەشانی ئینگلیزی. ئەوەی هەموو یەکێک لەم زمانانە هاوبەشی دەکەن واقیعێکی پراکتیکییە: بەڵگەنامەکە بە شێوەیەکی ئاسایی پێویستە لە هەردوو ئاراستەدا گەشت بکات. بۆ ناو ئینگلیزی بۆ نووسینگەیەک، دەرەوەی ئینگلیزی بۆ ئەوەی کەسەکە بتوانێت ئەوەی ڕازی بووە بیخوێنێتەوە.